کره ی زمین در یک فرآیند زمانی بسیار طولانی به وضعیتی درآمدکه قابلیت زیست بشر را فراهم آورد.شاید بتوان گفت که مهم ترین عناصری که محیط مطلوب و مناسب را برای انسان فراهم آورده است،آب و گیاه و جانوران است که از این میان نقش درختان برای انسان به جهاتی حیاتی تر است ،زیرا به نوعی درختان ریه های زمین را برای انسان شکل می بخشند.این گونه است که انسان بی درختان نمی تواند زیست مطلوبی داشته باشد. درخت دارای فواید بسیاری است که بر هیچ کس پوشیده نیست. با این همه یاداوری هراز گاهی از ان ضروری است تا انسان ها دریابند که از چه نعمتی شگفت برخوردار می باشند.
ریشه درختان باعث جلوگیری از فرسایش خاک می شود و عموما پوشش گیاهی باعث جلوگیری از تبخیر آب و خشک شدن خاک - که آغاز فرسایش آن است - می گردد.
فضای سبز درختی با توجه به وسعت سطح برگی خود نسبت به سایر شکل های گیاهان میتواند از طریق تعرق سبب افزایش رطوبت نسبی، کاهش دما و تلطیف هوا شود. درختان دما را کاهش داده، هوا را به حرکت و جریان وامیدارند و از خشکی هوا جلوگیری میکنند. همچنان که می دانیم فضای سبز به عنوان بخش جاندار کالبد شهر از عملکردها و بازدهی مختلف برخوردار است. اما بهترین بازدهی آن بهبود شرایط محیط زیست، کاهش آلودگی هوا، تأثیر مثبت بر چرخه آب در محیط زیست و افزایش کیفیت آبهای زیرزمینی است.
درختان به سبب پراکندگی شاخ و برگ خود بر تمام زوایا و سطوح، همچون یک گردگیر عمل میکنند. اگر درخت را به دقت نظاره کنیم میتوانیم تنه آن را به جای دسته و شاخ و برگ آن را به جای پرهای روی یک گردگیر معمولی که در خانه بکار گرفته میشود، تصور کنیم. با این ویژگی، درختانی که در خاک ثابت مانده اند به منزله یک گردگیر کاشته شده در زمین نقش خود را ایفا میکنند. طی بررسیهای بعمل آمده یک هکتار از فضای سبز که حدودا 200 درخت در آن کاشته شده باشد تا 68 تن از گرد و غبار را در هر بارندگی در خود جذب میکند. کاملا واضح است که با وجود چنین درختانی زدودن 68 تن گرد وغبار، رایگان خواهد شد، در صورتی که بدون این درختان باید هزینه بسیاری را برای این کار اختصاص داد.
درختان به سبب پراکندگی شاخ و برگ خود بر تمام زوایا و سطوح، همچون یک گردگیر عمل میکنند. اگر درخت را به دقت نظاره کنیم میتوانیم تنه آن را به جای دسته و شاخ و برگ آن را به جای پرهای روی یک گردگیر معمولی که در خانه بکار گرفته میشود، تصور کنیم. با این ویژگی، درختانی که در خاک ثابت مانده اند به منزله یک گردگیر کاشته شده در زمین نقش خود را ایفا میکنند. طی بررسیهای بعمل آمده یک هکتار از فضای سبز که حدودا 200 درخت در آن کاشته شده باشد تا 68 تن از گرد و غبار را در هر بارندگی در خود جذب میکند. کاملا واضح است که با وجود چنین درختانی زدودن 68 تن گرد وغبار، رایگان خواهد شد، در صورتی که بدون این درختان باید هزینه بسیاری را برای این کار اختصاص داد.
وجود درختان انبوه و جنگل در تعدیل حرارت فصلی محیط و حرارت سطح زمین مؤثر است. سایه درختان باعث کاهش حرارت سطح زمین میگردد و در زمستان وجود درختان مانع از دست رفتن حرارت زمین میشود.
گیاهان به طور عام و حتی پوشش جمعی، درجه ی حرارت هوا را، از طریق پخش نور خورشید و جذب اشعه های تابشی و همچنین فرآیند تعریق و تبخیر، می توانند کاهش دهند.
گیاهان به طور عام و حتی پوشش جمعی، درجه ی حرارت هوا را، از طریق پخش نور خورشید و جذب اشعه های تابشی و همچنین فرآیند تعریق و تبخیر، می توانند کاهش دهند.
به طور کلی گیاهان سبز درنتیجه عمل کربنگیری همواره گازکربنیک هوا - که در اثر تنفس موجودات زنده و فعل و انفعالات شیمیایی و آلودگیهای محیط زیستی - وارد هوا میشود را جذب نموده و گاز اکسیژن که از اصلی ترین مواد حیاتی برای زندگی به شمار میرود را تولید میکنند. در مجموع حدود 60 درصد از اکسیژن مورد نیاز موجودات زنده کره زمین به وسیله درختان و دیگر انواع پوشش های گیاهی تأمین میشود.
توازن اکسیژنی زمین که شرایط زندگی را برای انسان مهیا کرده است از طریق تولید اکسیژن گیاهان و به ویژه درختان فراهم می شود. کاهش پوشش سبز زمین و جنگل ها با بر هم زدن توازن اکسیژنی زمین موجب انباشته شدن دی اکسید کربن و بروز تغییرات خطرناک آب و هوایی است.
اگر درخت و فضای سبزی وجود نداشته باشد مشکل انسان در رابطه با وجود گازکربنیک در هوا و کمبود اکسیژن به خوبی نمایان میشود. علفها و چمن زارها اگر چیده و کوتاه نشوند سطح سبز زیادی را به وجود میآورند. مثلا یک مترمربع چمن چیده شده به ارتفاع 5-3 سانتیمتر، دارای 6 تا10 مترمربع سطح سبز میباشد. در صورتی که همین چمن در حالت کوتاه نشده در هر مترمربع دارای 200 مترمربع سطح سبز است. براساس این محاسبه تنها 1/5 مترمربع چمن کوتاه نشده میتواند به اندازه یک انسان در یک سال اکسیژن تولید کند.
توازن اکسیژنی زمین که شرایط زندگی را برای انسان مهیا کرده است از طریق تولید اکسیژن گیاهان و به ویژه درختان فراهم می شود. کاهش پوشش سبز زمین و جنگل ها با بر هم زدن توازن اکسیژنی زمین موجب انباشته شدن دی اکسید کربن و بروز تغییرات خطرناک آب و هوایی است.
اگر درخت و فضای سبزی وجود نداشته باشد مشکل انسان در رابطه با وجود گازکربنیک در هوا و کمبود اکسیژن به خوبی نمایان میشود. علفها و چمن زارها اگر چیده و کوتاه نشوند سطح سبز زیادی را به وجود میآورند. مثلا یک مترمربع چمن چیده شده به ارتفاع 5-3 سانتیمتر، دارای 6 تا10 مترمربع سطح سبز میباشد. در صورتی که همین چمن در حالت کوتاه نشده در هر مترمربع دارای 200 مترمربع سطح سبز است. براساس این محاسبه تنها 1/5 مترمربع چمن کوتاه نشده میتواند به اندازه یک انسان در یک سال اکسیژن تولید کند.
افزایش رطوبت هوا و جذب باران، نفوذ آب در خاک و استفاده درختان از آب های زیرزمینی، چرخه آب در طبیعت را شکل می دهد.
بهره برداری اصولی و علمی فرآوردههای جنگلی اعم از چوب و دیگر محصولات فرعی نقش مهمی در تولید و اقتصاد دارند و همچنین حداقل بیش از 27 درصد مواد مورد نیاز صنعت داروسازی مستقیماً از درختان به دست میآید.
رشد ریشه درختان پایداری خاک را افزایش می دهد. شبکه متراکم و در هم تنیده ریشه درختان از جدایی قطعات سست و لغزان خاک جلوگیری میکند.
پوشش گیاهی بوتهای یا بالشتکی با ایجاد سطوح ناهموار، خطر سقوط بهمن در ارتفاعات پر شیب را کاهش میدهد.
تولید فیتونسید:
بسیاری از انواع درختان با تولید فیتونسید باعث از بین رفتن بعضی از باکتریها و قارچهای مضر می شوند.این ماده همچنین دارای اثر فرح بخش برای انسان است.
مغز انسان از دو نیمکره چپ و راست تشکیل شده است. نیمکره راست در تنظیم احساس غریزی و طبیعی انسان مانند احساس محبت، خواب و نیازهای دیگر طبیعی نقش دارد. در حالی که نیمکره چپ کار به نظم کشیدن کارهای مکانیکی انسان مانند تنظیم وقت و سروقت حاضر بودن را بعهده دارد. انسان شهرنشین به دلیل درگیری در کارهای روزمره و شرایط محیط زیست شهری به مراتب کار بیشتری از نیمکره چپ خود میکشد که این امر موجب اختلال بین دو نیمکره مغز و در نتیجه عملکرد طبیعی مغز انسان میگردد. دانشمندان پی بردهاند که درختان به سبب رهاسازی مواد شبیه فیتونسید میتوانند تعادل بین دو نیمکره مغز را به خوبی برقرار ساخته و حالت طبیعی و آرام بخشی را به انسان ارزانی دارند. بنابراین نقش آرامبخشی درختان و فضای سبز به خوبی نمایان میگردد.
تولید فیتونسید:
بسیاری از انواع درختان با تولید فیتونسید باعث از بین رفتن بعضی از باکتریها و قارچهای مضر می شوند.این ماده همچنین دارای اثر فرح بخش برای انسان است.
مغز انسان از دو نیمکره چپ و راست تشکیل شده است. نیمکره راست در تنظیم احساس غریزی و طبیعی انسان مانند احساس محبت، خواب و نیازهای دیگر طبیعی نقش دارد. در حالی که نیمکره چپ کار به نظم کشیدن کارهای مکانیکی انسان مانند تنظیم وقت و سروقت حاضر بودن را بعهده دارد. انسان شهرنشین به دلیل درگیری در کارهای روزمره و شرایط محیط زیست شهری به مراتب کار بیشتری از نیمکره چپ خود میکشد که این امر موجب اختلال بین دو نیمکره مغز و در نتیجه عملکرد طبیعی مغز انسان میگردد. دانشمندان پی بردهاند که درختان به سبب رهاسازی مواد شبیه فیتونسید میتوانند تعادل بین دو نیمکره مغز را به خوبی برقرار ساخته و حالت طبیعی و آرام بخشی را به انسان ارزانی دارند. بنابراین نقش آرامبخشی درختان و فضای سبز به خوبی نمایان میگردد.
میزان کاهش آلودگی صوتی در انواع درختان با توجه به اندازه برگ ها ، تراکم شاخه ها و بلندی آنها متفاوت است. امواج صوتی پس از برخورد با درختان، در هم شکسته و ضعیف می شوند.
درحالی که آلودگی هوای تهران یا آلودگی جویهای سیاهرنگ و گندیده قابل رویت است، بسیاری از شهروندان تهرانی جنجال هیاهوی اطراف خود را آگاهانه یا ناخودآگاهانه نادیده گرفته و آن را جزئی تفکیکناپذیر از زندگی شهری میدانند. صدای گوشخراش فروشندگان دورهگرد با بلندگو، موتورسواران با سروصدا در هر ساعت از روز، اتومبیلها با اگزوز ناقص و بوق زدنهای بیمورد، متههای مختلف جهت کندن و لولهگذاری و با آسفالت خیابانها، صدای بلندگوهای گوناگون، فضای شهررا با آلودگی صوتی، آلوده میسازند. باید توجه کرد که عادت به نوعی آلودگی دلیل بر مصونیت در مقابل آن نیست بلکه عادت به معنای کاهلی و هرچه بیشتر مستهلک شدن و غرق شدن در آلودگی است. اخطاریه اتحادیه پزشکان مبنی بر آلودگی صوتی را باید جدی تلقی کرد. هر صدای ناخواستهای که به گوش انسان برسد آلودگی صوتی محسوب میشود و حتی صدای موسیقی ملایمی که بهطور ناخواسته از خانه همسایه به گوش برسد آلودگی صوتی به حساب میآید زیرا خود مخل آسایش فرد است. عکسالعمل انسان در برابر صدا بستگی به عوامل ذهنی مثل شدت صدا، فرکانس صدا و به عوامل عینی مانند مقبولیت یا عدم مقبولیت فرستنده صدا دارد.
صداهای ملایم عکسالعملهای خاصی را در انسان پدید میآورد هنگامی که شدت صدا به 70 یا 80 دسی بل میرسد تاثیرات سر وصدا میتواند ایجاد کری موقتی یا دائمی کند و آن در حالی است که سلولهای گیرنده گوش بهطور شدیدی در معرض صدا قرار گیرند. این تاثیرات بر انسان بهطور مستقیم صورت میگیرد. تاثیرات غیرمستقیم صدای ناخواسته بر انسان غیر قابل لمس است. بی خوابی، پاره شدن افکار، کمحوصلگی، عصبی بودن، بروز بیماریهای روانی، از عوارض صداهای ناخواسته است. سبک شدن خواب، کاهش زمان خواب عمیق که جزو آلودگیهای ناخودآگاه هستند. کاهش مدت رویا، پریدن از خواب بر اثرصداهای ناهنجار که آلودگی آگاه شمرده میشوند. واکنشهای فوق به وسیله آلودگی صوتی معادل 50-40 دسیبل ایجاد میشود و حاصل این واکنشها بدون تردید، کاهش بازده قدرت فکری و جسمی را در پی دارد.
امروزه دانشمندان ثابت کردهاند که درختان و درختچههای میتوانند در کاهش آلودگی صدا موثر باشند.
درحالی که آلودگی هوای تهران یا آلودگی جویهای سیاهرنگ و گندیده قابل رویت است، بسیاری از شهروندان تهرانی جنجال هیاهوی اطراف خود را آگاهانه یا ناخودآگاهانه نادیده گرفته و آن را جزئی تفکیکناپذیر از زندگی شهری میدانند. صدای گوشخراش فروشندگان دورهگرد با بلندگو، موتورسواران با سروصدا در هر ساعت از روز، اتومبیلها با اگزوز ناقص و بوق زدنهای بیمورد، متههای مختلف جهت کندن و لولهگذاری و با آسفالت خیابانها، صدای بلندگوهای گوناگون، فضای شهررا با آلودگی صوتی، آلوده میسازند. باید توجه کرد که عادت به نوعی آلودگی دلیل بر مصونیت در مقابل آن نیست بلکه عادت به معنای کاهلی و هرچه بیشتر مستهلک شدن و غرق شدن در آلودگی است. اخطاریه اتحادیه پزشکان مبنی بر آلودگی صوتی را باید جدی تلقی کرد. هر صدای ناخواستهای که به گوش انسان برسد آلودگی صوتی محسوب میشود و حتی صدای موسیقی ملایمی که بهطور ناخواسته از خانه همسایه به گوش برسد آلودگی صوتی به حساب میآید زیرا خود مخل آسایش فرد است. عکسالعمل انسان در برابر صدا بستگی به عوامل ذهنی مثل شدت صدا، فرکانس صدا و به عوامل عینی مانند مقبولیت یا عدم مقبولیت فرستنده صدا دارد.
صداهای ملایم عکسالعملهای خاصی را در انسان پدید میآورد هنگامی که شدت صدا به 70 یا 80 دسی بل میرسد تاثیرات سر وصدا میتواند ایجاد کری موقتی یا دائمی کند و آن در حالی است که سلولهای گیرنده گوش بهطور شدیدی در معرض صدا قرار گیرند. این تاثیرات بر انسان بهطور مستقیم صورت میگیرد. تاثیرات غیرمستقیم صدای ناخواسته بر انسان غیر قابل لمس است. بی خوابی، پاره شدن افکار، کمحوصلگی، عصبی بودن، بروز بیماریهای روانی، از عوارض صداهای ناخواسته است. سبک شدن خواب، کاهش زمان خواب عمیق که جزو آلودگیهای ناخودآگاه هستند. کاهش مدت رویا، پریدن از خواب بر اثرصداهای ناهنجار که آلودگی آگاه شمرده میشوند. واکنشهای فوق به وسیله آلودگی صوتی معادل 50-40 دسیبل ایجاد میشود و حاصل این واکنشها بدون تردید، کاهش بازده قدرت فکری و جسمی را در پی دارد.
امروزه دانشمندان ثابت کردهاند که درختان و درختچههای میتوانند در کاهش آلودگی صدا موثر باشند.
بعضی از درختان مثل درخت توت کاهنده میزان ذرات معلق خطرناک سرب هستند.
درختان در میزان کاهش سرب (به ویژه در حاشیه جادهها و شاهراهها) نقش موثری دارند. مقایسه تطبیقی درختان با سایر اشکال گیاهی، نظیر گیاهان علفی و گیاهان زراعی، نشان میدهد که درختان 10 تا 20 برابر گیاهان علفی و 2 برابر گیاهان زراعی توان سربگیری دارند. نقش برگ، شاخه و حتی تنه درختان در مناطق پرترافیک شهرهای انبوه و شاهراهها، در جذب میزان سرب هوای ناشی از اگزوز ماشینها اهمیت بسیاری دارد.
درختان در میزان کاهش سرب (به ویژه در حاشیه جادهها و شاهراهها) نقش موثری دارند. مقایسه تطبیقی درختان با سایر اشکال گیاهی، نظیر گیاهان علفی و گیاهان زراعی، نشان میدهد که درختان 10 تا 20 برابر گیاهان علفی و 2 برابر گیاهان زراعی توان سربگیری دارند. نقش برگ، شاخه و حتی تنه درختان در مناطق پرترافیک شهرهای انبوه و شاهراهها، در جذب میزان سرب هوای ناشی از اگزوز ماشینها اهمیت بسیاری دارد.
دو دسته از پرتوهای خورشیدی تاثیرات چشمگیری بر بدن انسان و سایر جانداران باقی میگذارند. یکی از آنها پرتومادون قرمز و دیگری پرتو ماوراء بنفش است. احساس آرامشی را که انسان در سایه، بهویژه در سایه یک درخت احساس میکند تا حدی مربوط میشود به جذب پرتوهای مادون قرمز خورشید توسط درخت (ناگفته نماند که پرتوهای مادون قرمز با طول موج بلند خود خاصیت گرمازایی دارند) و مقداری نیز به دلیل جذب پرتوهای ماوراء بنفش صورت میگیرد. امروزه تاثیرات پرتو ماوراء بنفش بربافت سلولی گیاهان و جانوران و همچنین خاصیت گندزدایی آن به خوبی روشن شده است. بنابراین نقش درختان در حمایت از انسان و سایر جانداران در برابر آفتاب سوزان به خوبی روشن است.
کمربندی سبز بدون تردید در شهرها، در مناطق بادخیز، در مناطق صنعتی از نظر پالایش ذرات معلّق در هوا نقش بسیار مؤثری دارند و نسبت به سایر روش های تصفیه فنی ذرات معلق در هوا که توسط کارخانجات و یا به طور طبیعی در اثر گرد و غبار هوا و باد به وجود می آیند کاملاً برتری دارند. همچنین درختان موجب شکسته شدن و تقسیم شدن و یا تقلیل یافتن باد می شوند و از اثرات مخرّب آن می کاهند.
اثرات فیزیولوژیک باد بر روی درختان انتقال گرما در طول روز فرسایش خاک و عوامل موثر برای رفع آن ها و ...
1) فرسایش خاک:عوامل متفاوتی میتوانند میزان فرسایش خاک را تحت تاثیر قرار دهند که شدت و مدت وزش باد یکی از عوامل موثر در فرسایش بادی است درمحل جابجاشدن خاک ریشه گیاهان از خاک بیرون وباعث بوجود آمدن خسارت ویا تلف شدن گیاهان میشود و در محلی که خاک در تجمع پیدا میکند پوشش گیاهی از بین میرود
2) انتقال گرما در طول روز: اکثر بادهایی که در اراضی دیم ایران در حرکت هستند به دلیل اینکه از بیابانهای گرم وخشک عبور میکنند باد های گرم وداغ بوده که حرارت محیط رابه 25 تا 46 درجه سانتیگراد افزایش میدهندورطوبت نسبی محیط راتا مرز 5الی 10 درصد کاهش میدهندکه این افزایش دما در تحمل خشکی گیاه خلل ایجاد کرده ، تلفات آب را افزایش وعملکرد راشدیدا کاهش میدهد ، در مواردی وزش باد از سمت دریا به خشکی،از سمت کوهها به دشتها واز سمت جنگلها به اراضی کشاورزی دارای مزایایی بوده یعنی رطوبت وهوای خنک به بیابانهای گرم وخشک منتقل شده باعث خنک شدن بوته، کاهش تعرق وافزایش مقدار شبنم میگردد .
3) اثرات فیزیکی ومکانیکی باد: درمناطق بادخیز ریزش گندم وجو دیم افزایش میابد وحتی ریزش برگ حبوبات در اثر وزش باد زیاد است بیرون ماندن ریشه از خاک در اثر باد جزء صدمات مکانیکی است.
4) اثرات فیزیولوژیک باد: از اثرات فیزیولوژیک باد میتوان به افزایش شدید تعرق یعنی تحت تاثیر قرار دادن تمام فرایندهای درونی گیاه اشاره کرد. در اثر باد شدت تعرق زیاد میشود وتا حد ی روزنه بسته میشود واین یعنی کاهش فتوسنتز چون گاز کربنیک کمتر وارد میشود هر چقدر باد خنک تر باشد اثر آن در افزایش فتوسنتز بیشتر است واگر گرم باشد اثر آن در کاهش فتوسنتز بیشتر است.باد میتواند به گرده افشانی کمک کند گیاهان آنموفیل گلهای خوش رنگ ندارند که حشرات جذب آنها شود بنابراین بوسیله باد تلقیح میشوند مثل ذرت.وزش باد در زمان گلدهی بخصوص اگر گرم وخشک باشد باعث پوک شدن وعدم دانه بندی گیاه می شود. دانه گرده وقتی روی کلاله می نشیند، زمانی میتواند خود را به تخمدان برساند که بوسیله ماده چسبناکی جذب شود ودر این زمان بادهای گرم وخشک سطح کلاله را خشک میکنند ودانه گرده نمیتواند وارد تخمدان شود.
زمانی که گندم به مرحله دانه بندی میرسد وزش باد خصوصا بادهای گرم مانع از تشکیل دانه میشود و اگر دانه تشکیل شده باشد مانع از انتقال مواد غذایی به آن میشود که دانه گندم لاغر وچروکیده میشود که بهترین راه مبارزه با آن یکی آبیاری بلافاصله بعدازباد است ودیگری کاشت درخت بعنوان باد شکن است. درختان بادشکن(درختان بادشکن باید ارتفاع بیش از 3متر داشته باشد) تا 9برابر طول خودشان را در اطراف از انتشار قارچها وخطر باد محافظت میکنند کاشت گز درمناطق خشک وکم آب وچنار درمناطق پرآب بعنوان باد شکن توصیه میشود. از دیگر اثرات باد وادار کردن گیاه به خواب اجباری است یعنی فعالیت بسیاری از آنزیمها را مختل میکند معمولا در اثربادهای گرم وخشک رنگ گیاه تیره میشود(سبز تیره).به طور کلی بادها میتوانند عامل انتقال امراض،آفات،بذرعلفهای هرز وغیره شوند. در شرایط دیم بادهای گرم دو اثر مشخص وشناخته شده روی محصولات دارد یکی باد زدگی وسفید شدن خوشه ها ودر نتیجه عدم دانه بندی ولاغر شدن دانه (در صورتیکه وزش باد بعد از خوشه دهی باشد) واز طرفی خوشه های سبز خشک میشوند که کشاورزان سر سفید شدن میگویند.
اثرات فیزیولوژیک باد بر روی درختان انتقال گرما در طول روز فرسایش خاک و عوامل موثر برای رفع آن ها و ...
1) فرسایش خاک:عوامل متفاوتی میتوانند میزان فرسایش خاک را تحت تاثیر قرار دهند که شدت و مدت وزش باد یکی از عوامل موثر در فرسایش بادی است درمحل جابجاشدن خاک ریشه گیاهان از خاک بیرون وباعث بوجود آمدن خسارت ویا تلف شدن گیاهان میشود و در محلی که خاک در تجمع پیدا میکند پوشش گیاهی از بین میرود
2) انتقال گرما در طول روز: اکثر بادهایی که در اراضی دیم ایران در حرکت هستند به دلیل اینکه از بیابانهای گرم وخشک عبور میکنند باد های گرم وداغ بوده که حرارت محیط رابه 25 تا 46 درجه سانتیگراد افزایش میدهندورطوبت نسبی محیط راتا مرز 5الی 10 درصد کاهش میدهندکه این افزایش دما در تحمل خشکی گیاه خلل ایجاد کرده ، تلفات آب را افزایش وعملکرد راشدیدا کاهش میدهد ، در مواردی وزش باد از سمت دریا به خشکی،از سمت کوهها به دشتها واز سمت جنگلها به اراضی کشاورزی دارای مزایایی بوده یعنی رطوبت وهوای خنک به بیابانهای گرم وخشک منتقل شده باعث خنک شدن بوته، کاهش تعرق وافزایش مقدار شبنم میگردد .
3) اثرات فیزیکی ومکانیکی باد: درمناطق بادخیز ریزش گندم وجو دیم افزایش میابد وحتی ریزش برگ حبوبات در اثر وزش باد زیاد است بیرون ماندن ریشه از خاک در اثر باد جزء صدمات مکانیکی است.
4) اثرات فیزیولوژیک باد: از اثرات فیزیولوژیک باد میتوان به افزایش شدید تعرق یعنی تحت تاثیر قرار دادن تمام فرایندهای درونی گیاه اشاره کرد. در اثر باد شدت تعرق زیاد میشود وتا حد ی روزنه بسته میشود واین یعنی کاهش فتوسنتز چون گاز کربنیک کمتر وارد میشود هر چقدر باد خنک تر باشد اثر آن در افزایش فتوسنتز بیشتر است واگر گرم باشد اثر آن در کاهش فتوسنتز بیشتر است.باد میتواند به گرده افشانی کمک کند گیاهان آنموفیل گلهای خوش رنگ ندارند که حشرات جذب آنها شود بنابراین بوسیله باد تلقیح میشوند مثل ذرت.وزش باد در زمان گلدهی بخصوص اگر گرم وخشک باشد باعث پوک شدن وعدم دانه بندی گیاه می شود. دانه گرده وقتی روی کلاله می نشیند، زمانی میتواند خود را به تخمدان برساند که بوسیله ماده چسبناکی جذب شود ودر این زمان بادهای گرم وخشک سطح کلاله را خشک میکنند ودانه گرده نمیتواند وارد تخمدان شود.
زمانی که گندم به مرحله دانه بندی میرسد وزش باد خصوصا بادهای گرم مانع از تشکیل دانه میشود و اگر دانه تشکیل شده باشد مانع از انتقال مواد غذایی به آن میشود که دانه گندم لاغر وچروکیده میشود که بهترین راه مبارزه با آن یکی آبیاری بلافاصله بعدازباد است ودیگری کاشت درخت بعنوان باد شکن است. درختان بادشکن(درختان بادشکن باید ارتفاع بیش از 3متر داشته باشد) تا 9برابر طول خودشان را در اطراف از انتشار قارچها وخطر باد محافظت میکنند کاشت گز درمناطق خشک وکم آب وچنار درمناطق پرآب بعنوان باد شکن توصیه میشود. از دیگر اثرات باد وادار کردن گیاه به خواب اجباری است یعنی فعالیت بسیاری از آنزیمها را مختل میکند معمولا در اثربادهای گرم وخشک رنگ گیاه تیره میشود(سبز تیره).به طور کلی بادها میتوانند عامل انتقال امراض،آفات،بذرعلفهای هرز وغیره شوند. در شرایط دیم بادهای گرم دو اثر مشخص وشناخته شده روی محصولات دارد یکی باد زدگی وسفید شدن خوشه ها ودر نتیجه عدم دانه بندی ولاغر شدن دانه (در صورتیکه وزش باد بعد از خوشه دهی باشد) واز طرفی خوشه های سبز خشک میشوند که کشاورزان سر سفید شدن میگویند.
جنگل از نظر نظامی و امنیتی اهمیت خاص خود را دارد.
طبیعت بدون درخت، ناموزون و زشت می گردد. وجود جنگل و درخت در صحنه طبیعت و زندگی انسان، باعث زیبایی، شادی، سبزی، آسایش، رفاه، صفا، پاکی و طراوت می شود.
برگ و شاخه های درختان بخش مهمی از تغذیه حیوان و گاه انسان را فراهم می سازند و در تولید گوشت مصرفی انسان ( با تغذیه دام ها از گیاهان) نقش اولیه را دارند.
میوه بسیاری از درختان مورد استفاده انسان و حیوان است، به طوری که می تواند در تغذیه انسان و تأمین ویتامین های مورد نیاز او تأثیر به سزایی داشته باشد.
درختان در تغییر و تبدیل آب و هوا و اعتدال آن نقش به سزایی دارند. تشکیل جنگل و توسعه آن، نه تنها تاثیر اساسی در روند آب و هوا دارد، بلکه در حشر و نشر پرندگان، چرندگان و دیگر حیوانات اهلی و وحشی و نهایتا تعادل در چرخه طبیعت نقش ارزنده ای دارد.
در فصل پاییز کشاورزان، باغداران و گل و گیاه کاران از کود ساخته شده از انبوه برگ درختان استفاده لازم را می نمایند.
در پاییز، انبوه برگ ریخته شده از درختان می تواند «ابرکود» متراکمی بسازد که هوموس یا سیاخاک (گیاخاک) نامیده می شود. این ماده خاصیت «گلوئیدی» دارد و نگهداری آب توسط خاک را افزایش می دهد. هوموس، مواد معدنی خاک را نیز جذب می کند و از هرز رفتن آنها جلوگیری می نماید. لذا هوموس را با خاک مخلوط می کنند تا مواد مغذی ضروری برای رشد گیاه را تأمین نماید.
در پاییز، انبوه برگ ریخته شده از درختان می تواند «ابرکود» متراکمی بسازد که هوموس یا سیاخاک (گیاخاک) نامیده می شود. این ماده خاصیت «گلوئیدی» دارد و نگهداری آب توسط خاک را افزایش می دهد. هوموس، مواد معدنی خاک را نیز جذب می کند و از هرز رفتن آنها جلوگیری می نماید. لذا هوموس را با خاک مخلوط می کنند تا مواد مغذی ضروری برای رشد گیاه را تأمین نماید.
هدف اصلی در طراحی فضای سبز دستیابی به آثار اجتماعی و روانی آن در هرچه نزدیکتر کردن انسان و طبیعت به یکدیگر است.
انسان در هر شرایطی، روزانه به چند ساعت سکوت و آرامش نیاز دارد. این نیاز با فشردگی جمعیت در محل مسکونی و زندگی آپارتماننشینی در آینده بیشتر هم خواهد شد. بنابراین از این دیدگاه نیز ایجاد و توسعه فضاهای سبز شهری که انسان بتواند دستکم روزانه ساعتی را در آرامش و دور از هیاهو بگذارند، به صورت ضرورت واقعی خودنمایی میکند.
امروزه جامعهشناسان، روانشناسان و پزشکان بر این باورند که فضای سبز افزون بر تامین بهداشت جو و محیط مکانهای مسکونی، نقش مثبتی در سلامتی شهروندان به عهده دارند. فضای سبز محیطی است برای استراحت، آشنایی با طبیعت، انجام فعالیتهایی که در شهر امکانپذیر است و همچنین تاثیر زیادی در بهداشت و سلامت محیط دارد. از آن جمله میتوان به اهمیت آنها در جذب پرتوهای خورشیدی و همچنین در تولید اکسیژن و جذب گاز کربنیک هوا اشاره کرد.
آرامشی که انسان در سایه یک درخت احساس میکند تا حدی به جذب پرتوهای مادون قرمز خورشید توسط درخت و مقداری نیز به جذب پرتوهای ماورا بنفش مربوط میشود.
انسان در هر شرایطی، روزانه به چند ساعت سکوت و آرامش نیاز دارد. این نیاز با فشردگی جمعیت در محل مسکونی و زندگی آپارتماننشینی در آینده بیشتر هم خواهد شد. بنابراین از این دیدگاه نیز ایجاد و توسعه فضاهای سبز شهری که انسان بتواند دستکم روزانه ساعتی را در آرامش و دور از هیاهو بگذارند، به صورت ضرورت واقعی خودنمایی میکند.
امروزه جامعهشناسان، روانشناسان و پزشکان بر این باورند که فضای سبز افزون بر تامین بهداشت جو و محیط مکانهای مسکونی، نقش مثبتی در سلامتی شهروندان به عهده دارند. فضای سبز محیطی است برای استراحت، آشنایی با طبیعت، انجام فعالیتهایی که در شهر امکانپذیر است و همچنین تاثیر زیادی در بهداشت و سلامت محیط دارد. از آن جمله میتوان به اهمیت آنها در جذب پرتوهای خورشیدی و همچنین در تولید اکسیژن و جذب گاز کربنیک هوا اشاره کرد.
آرامشی که انسان در سایه یک درخت احساس میکند تا حدی به جذب پرتوهای مادون قرمز خورشید توسط درخت و مقداری نیز به جذب پرتوهای ماورا بنفش مربوط میشود.
رشد صنعت و افزایش جمعیت در شهرها، به ساخت و سازهای سودگرایانه منجر شده است. این ساخت و سازها به مسائل بهداشتی و تامین حداقل نور و هوا در مناطق متراکم شهری توجهی نداشته است. از سوی دیگر، ضرورت ایجاد کاربریهای جدید شهری، برای پاسخگویی به نیازهای روز افزون و اسکان جمعیت، به تدریج باعث کاهش سهم فضای سبز و باغهای شهری گردیده است و در نتیجه موجب آلودگی محیط زیست شده است. شایان ذکر است که با افزایش روند انهدام طبیعت، توجه انسان به منابع طبیعی نیز فزونی یافته، بهرهوری از آن جایگزین احترام به طبیعت گردیده است. تعریف طبیعت تا آنجا گسترش یافت که حجم فضای ساخته شده در مقایسه با فضای آزاد در شهرهای این دوره افزایش چشمگیری داشته است. آنچه که در این باره میتواند مطرح شود، همان مفهوم فضای سبز یعنی، رعایت تراکمهای ساختمانی در قطعات مختلف زمینهای شهری است. تشویق مردم به درختکاری، هرچند در محوطههای کوچک فضای خانهها، کاشتن نهال در کناره خیابانها، استفاده از فضاهای آزاد برای توسعه پارکهای کوچک، از جمله اقدامات موثر در توسعه فضای سبز است.
در بررسی روند تاریخی ضرورت یافتن فضای سبز در شهرها، بهطور قطع قرن نوزدهم (که با آشکار شدن آثار سوء انقلاب صنعتی، ضرورت تلاش برای نجات شهرها محسوس ساخت)، نقطه عطفی بهشمار میرود. بهطور کلی، استفاده از گیاهان در فضاهای شهری که نتیجه مستقیم بازسازیهای شهری بود در نیمه قرن نوزدهم افزایش یافت. در قرن بیستم برخلاف باغهای تفریحی قرن 18 و 19، «باغهای کاربردی» یا فضاهای سبز ایجاد شدند. این باغها تا حدی به احتیاجات جدید شهروندان، ناشی از کثرت شهرنشینی، پاسخ میدادند.
در بررسی روند تاریخی ضرورت یافتن فضای سبز در شهرها، بهطور قطع قرن نوزدهم (که با آشکار شدن آثار سوء انقلاب صنعتی، ضرورت تلاش برای نجات شهرها محسوس ساخت)، نقطه عطفی بهشمار میرود. بهطور کلی، استفاده از گیاهان در فضاهای شهری که نتیجه مستقیم بازسازیهای شهری بود در نیمه قرن نوزدهم افزایش یافت. در قرن بیستم برخلاف باغهای تفریحی قرن 18 و 19، «باغهای کاربردی» یا فضاهای سبز ایجاد شدند. این باغها تا حدی به احتیاجات جدید شهروندان، ناشی از کثرت شهرنشینی، پاسخ میدادند.
مهمترین اثر فضای سبز در شهرها، کارکردهای زیستمحیطی آنهاست که شهرها را بهعنوان محیط زیست جامعه انسانی معنیدار کرده است و با آثار سوءگسترش صنعت و کاربردی نادرست تکنولوژی مقابله نموده، سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها میشوند.
فضای سبز مناسب در شهرها یکی از عوامل موثر در کاهش این اثرها هستند و بهویژه در ارتباط با گردوغبار و آلودگیهای هوا، فضای سبز شبهجنگلی، ریههای تنفس شهرها بهشمار میروند. مهمترین تاثیر فضای سبز در شهرها تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا وجذب گردوغبار است. دیگر تاثیرات فضای سبز، در شهرها نقش نسبی دارند. بهطور کلی وجود فضای سبز و تاثیر آنها در شهرها اجتنابناپذیر است، بهطوری که بدون آن ممکن نیست شهرها پایدار باقی بمانند.
بنابراین، اگر فضای سبز به عنوان جزیی از بافت شهرها و نیز بخشی از خدمات شهری ضرورت یافته باشد، نمیتواند جدا از نیازهای جامعه شهری باشد. از این رو، فضای سبز باید از نظر کمی و کیفی متناسب با حجم فیزیکی شهر (ساختمانها، خیابانها و جادهها) و نیازهای جامعه (از لحاظ روانی، گذران اوقات فراغت و نیازهای بهداشتی) با توجه به شرایط اکولوژیکی شهر ساخته شود، تا بتواند به عنوان فضای سبز فعال، بازدهی زیست محیطی مستمری داشته باشد.
انواع فضای سبز از دیدگاه اکولوژیکی اینگونه طبقهبندی میشود:
«فضاهای سبز شهری» و «فضاهای سبز غیر شهری»
فضای سبز مناسب در شهرها یکی از عوامل موثر در کاهش این اثرها هستند و بهویژه در ارتباط با گردوغبار و آلودگیهای هوا، فضای سبز شبهجنگلی، ریههای تنفس شهرها بهشمار میروند. مهمترین تاثیر فضای سبز در شهرها تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا وجذب گردوغبار است. دیگر تاثیرات فضای سبز، در شهرها نقش نسبی دارند. بهطور کلی وجود فضای سبز و تاثیر آنها در شهرها اجتنابناپذیر است، بهطوری که بدون آن ممکن نیست شهرها پایدار باقی بمانند.
بنابراین، اگر فضای سبز به عنوان جزیی از بافت شهرها و نیز بخشی از خدمات شهری ضرورت یافته باشد، نمیتواند جدا از نیازهای جامعه شهری باشد. از این رو، فضای سبز باید از نظر کمی و کیفی متناسب با حجم فیزیکی شهر (ساختمانها، خیابانها و جادهها) و نیازهای جامعه (از لحاظ روانی، گذران اوقات فراغت و نیازهای بهداشتی) با توجه به شرایط اکولوژیکی شهر ساخته شود، تا بتواند به عنوان فضای سبز فعال، بازدهی زیست محیطی مستمری داشته باشد.
انواع فضای سبز از دیدگاه اکولوژیکی اینگونه طبقهبندی میشود:
«فضاهای سبز شهری» و «فضاهای سبز غیر شهری»
منظور از فضاهای سبز شهری، نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوششهای گیاهی انسان ساخت است که هم واجد «بازدهی اجتماعی» و هم واجد «بازدهی اکولوژیکی» هستند.
منظور از «بازدهی اکولوژیکی» عبارت است از: زیباسازی در بخشهای شهری، کاهش دمای محیط، تولید اکسیژن، افزایش نفوذپذیری خاک در مقابل انواع بارش و ... و از دیدگاه حفاظت محیط زیست، فضای سبز شهری، بخش جاندار ساخت کالبدی شهر را تشکیل میدهد.
فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در برگیرنده بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوششهای گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بیجان شهر، تعیینکننده ساخت مرفولوژیک شهر است.
از دیدگاه زیستمحیطی فضای سبز شهری عبارت است از فضایی نسبتاً وسیع متشکل از پوششهای گیاهان، با ساختی شبهجنگلی و برخوردار از بازدهی زیستمحیطی، با اکولوژیکی معین و در خور شرایط زیست محیطی حاکم بر شهر.
برای دست یافتن به تعریفی دقیق تر باید در مقوله ی فضای سبز شهری بیشتر تامل کنیم و برای این منظور از تبیین مفهوم «فضا» آغاز میکنیم.
بدین ترتیب، فضا میتواند چنان نازک و وسیع به نظر آید که احساس وجود بعد از بین برود. لیکن از آنجا که این نوع فضا در صورتی که فضای سبز باشد، نسبت به فضاهای سبز سه بعدی انبوه، دارای بازدهی اکولوژیکی نسبتاً کمتری خواهد بود. بنابراین لازم است این تمایز را در انواع کاربری زمین از لحاظ پوششهای گیاهی قایل شویم.
زمینهایی که به پوششهای گیاهی کوتاه (نازک و کم حجم) اختصاص دارد، مثل چمن و مراتع به عنوان «سطوح سبز» و زمینهایی که به پوششهای گیاهی بلند یا نسبتاً بلند اختصاص دارند، نظیر جنگل، باغ و ... با عنوان «فضای سبز» دستهبندی میشود. در واقع سطوحی را «فضای سبز» تعبیر میکنیم، که توسط درختان، دارای بعد و حجم شده و تبدیل به «فضای مثبت» گردیدهاند. در مقابل سطوحی که عاری از درخت بوده و گیاهان آن منحصر به سطوح چمن و انواع گیاهان پوششی باشند، یک «فضای منفی» یا به عبارت بهتر «سطح سبز» تعریف میشوند.
انواع فضاهای سبز شهری:
1- فضاهای سبز تفریحی
2- باغ
3- چمن کاری
4- فضای سبز معابر
5- فضای سبز میادین
6- فضای سبز رفیوژها
1- فضای سبز تفریحی: از جمله اینگونه فضاها میتوان پارکها را نام برد. پارکها عبارتند از فضاهای سبز طراحی شده با کاربریهای مختلف (از نظر پژوهش، آموزش، تفرج و حفظ سلامت محیط و مردم ) برای استفاده ی عموم.
2- باغ: مجموعهای از درختان و درختچهها و گیاهان مثمر، غیر مثمر و زینتی که با نظم هندسی ویژهای در مکانی محصور و مجزا احداث شده و دارای باغچه، راهرو و آبنماست که به دلیل ابعاد و محدودیتهای آن، میتوان پیاده از یک سو به سوی دیگر آن رفت.
3- چمنکاری: بخشی از فضاهای سبز را میتوان تنها با چمن پر نمود که خود زیبایی خاصی به محوطه میبخشد.
4- فضای سبز معابر: این فضا پیوسته در سمتی از عرض معابر قرار میگیرد که در اثر رشد گیاه، آسیبی به ساختمانها، پیادهروها، سوارهروها، نهرها و جویها وارد نشود و افزون بر آن، سایه فضای ساختمانها کنترل شود.
فضاهای سبز معابر به انواع زیر تقسیم میشوند:
فضای سبز دسترسیهای کندرو: هدف از استقرار آنها، بیشتر از کنترل صدا و نور ترافیک خیابانهاست.
فضای سبز دسترسیهای تندرو: بافت حاشیهای آنها به منظور زیبایی محیط، کنترل صدا، دگرگونی خیابانهایی است که در همسایگی ساختمان قرار دارند.
فضای سبز دسترسیهای خیلی تندرو: بافت حاشیه ای آنها به منظور زیبایی محیط، کنترل صدا و نورهای مزاحم ناشی از ترافیک و نیز پیشگیری از آلودگی فضا، ایجاد میشود.
فضای سبز میادین: این فضاها به عرصههای هندسی پیش بینی شده در تقاطعهای مهم و چندراهها گفته میشود که هدف از احداث آنها، ایجاد زیبایی و جلوگیری از برخی پیامدهای منفی ترافیک و گاهی کنترل این گونه پیامدهاست. ارتفاع دیواره کناری فضای سبز میدانها، باید بین 30 تا 40 سانتیمتر بالاتر از سطح عبور وسایل نقلیه باشد. سطح خاک باید حدود 10 سانیمتر از لبه دیوار حاشیه پایینتر قرار گیرد. در طراحی فضای سبز میادین، باید از گیاهان با ارتفاع کمتر در حاشیه خارجی و گیاهان مرتفع تر در قسمتهای میانی استفاده شود.
فضای سبز رفیوژها: رفیوژها به فضاهای سبزی گفته میشود که در وسط و طول مسیر راهها، برای پیشگیری از آسیب نور مقابل و زیبا سازی مسیر ساخته میشوند. این فضاها، در مقطعی از عرض راه به منظور جداسازی حرکت اتومبیلها از دو باند نیز ایجاد میشوند. شکل رفیوژها، نواری بوده و عرض آن حداقل 110 سانتیمتر است. استفاده از درختان ساقه بلند در رفیوژ دسترسی تندرو و نیز استفاده از درختچهها و بوتههای گیاهان با ارتفاع کم در رفیوژ دسترسی خیلی تندرو، الزامی است.
منظور از «بازدهی اکولوژیکی» عبارت است از: زیباسازی در بخشهای شهری، کاهش دمای محیط، تولید اکسیژن، افزایش نفوذپذیری خاک در مقابل انواع بارش و ... و از دیدگاه حفاظت محیط زیست، فضای سبز شهری، بخش جاندار ساخت کالبدی شهر را تشکیل میدهد.
فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در برگیرنده بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوششهای گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بیجان شهر، تعیینکننده ساخت مرفولوژیک شهر است.
از دیدگاه زیستمحیطی فضای سبز شهری عبارت است از فضایی نسبتاً وسیع متشکل از پوششهای گیاهان، با ساختی شبهجنگلی و برخوردار از بازدهی زیستمحیطی، با اکولوژیکی معین و در خور شرایط زیست محیطی حاکم بر شهر.
برای دست یافتن به تعریفی دقیق تر باید در مقوله ی فضای سبز شهری بیشتر تامل کنیم و برای این منظور از تبیین مفهوم «فضا» آغاز میکنیم.
بدین ترتیب، فضا میتواند چنان نازک و وسیع به نظر آید که احساس وجود بعد از بین برود. لیکن از آنجا که این نوع فضا در صورتی که فضای سبز باشد، نسبت به فضاهای سبز سه بعدی انبوه، دارای بازدهی اکولوژیکی نسبتاً کمتری خواهد بود. بنابراین لازم است این تمایز را در انواع کاربری زمین از لحاظ پوششهای گیاهی قایل شویم.
زمینهایی که به پوششهای گیاهی کوتاه (نازک و کم حجم) اختصاص دارد، مثل چمن و مراتع به عنوان «سطوح سبز» و زمینهایی که به پوششهای گیاهی بلند یا نسبتاً بلند اختصاص دارند، نظیر جنگل، باغ و ... با عنوان «فضای سبز» دستهبندی میشود. در واقع سطوحی را «فضای سبز» تعبیر میکنیم، که توسط درختان، دارای بعد و حجم شده و تبدیل به «فضای مثبت» گردیدهاند. در مقابل سطوحی که عاری از درخت بوده و گیاهان آن منحصر به سطوح چمن و انواع گیاهان پوششی باشند، یک «فضای منفی» یا به عبارت بهتر «سطح سبز» تعریف میشوند.
انواع فضاهای سبز شهری:
1- فضاهای سبز تفریحی
2- باغ
3- چمن کاری
4- فضای سبز معابر
5- فضای سبز میادین
6- فضای سبز رفیوژها
1- فضای سبز تفریحی: از جمله اینگونه فضاها میتوان پارکها را نام برد. پارکها عبارتند از فضاهای سبز طراحی شده با کاربریهای مختلف (از نظر پژوهش، آموزش، تفرج و حفظ سلامت محیط و مردم ) برای استفاده ی عموم.
2- باغ: مجموعهای از درختان و درختچهها و گیاهان مثمر، غیر مثمر و زینتی که با نظم هندسی ویژهای در مکانی محصور و مجزا احداث شده و دارای باغچه، راهرو و آبنماست که به دلیل ابعاد و محدودیتهای آن، میتوان پیاده از یک سو به سوی دیگر آن رفت.
3- چمنکاری: بخشی از فضاهای سبز را میتوان تنها با چمن پر نمود که خود زیبایی خاصی به محوطه میبخشد.
4- فضای سبز معابر: این فضا پیوسته در سمتی از عرض معابر قرار میگیرد که در اثر رشد گیاه، آسیبی به ساختمانها، پیادهروها، سوارهروها، نهرها و جویها وارد نشود و افزون بر آن، سایه فضای ساختمانها کنترل شود.
فضاهای سبز معابر به انواع زیر تقسیم میشوند:
فضای سبز دسترسیهای کندرو: هدف از استقرار آنها، بیشتر از کنترل صدا و نور ترافیک خیابانهاست.
فضای سبز دسترسیهای تندرو: بافت حاشیهای آنها به منظور زیبایی محیط، کنترل صدا، دگرگونی خیابانهایی است که در همسایگی ساختمان قرار دارند.
فضای سبز دسترسیهای خیلی تندرو: بافت حاشیه ای آنها به منظور زیبایی محیط، کنترل صدا و نورهای مزاحم ناشی از ترافیک و نیز پیشگیری از آلودگی فضا، ایجاد میشود.
فضای سبز میادین: این فضاها به عرصههای هندسی پیش بینی شده در تقاطعهای مهم و چندراهها گفته میشود که هدف از احداث آنها، ایجاد زیبایی و جلوگیری از برخی پیامدهای منفی ترافیک و گاهی کنترل این گونه پیامدهاست. ارتفاع دیواره کناری فضای سبز میدانها، باید بین 30 تا 40 سانتیمتر بالاتر از سطح عبور وسایل نقلیه باشد. سطح خاک باید حدود 10 سانیمتر از لبه دیوار حاشیه پایینتر قرار گیرد. در طراحی فضای سبز میادین، باید از گیاهان با ارتفاع کمتر در حاشیه خارجی و گیاهان مرتفع تر در قسمتهای میانی استفاده شود.
فضای سبز رفیوژها: رفیوژها به فضاهای سبزی گفته میشود که در وسط و طول مسیر راهها، برای پیشگیری از آسیب نور مقابل و زیبا سازی مسیر ساخته میشوند. این فضاها، در مقطعی از عرض راه به منظور جداسازی حرکت اتومبیلها از دو باند نیز ایجاد میشوند. شکل رفیوژها، نواری بوده و عرض آن حداقل 110 سانتیمتر است. استفاده از درختان ساقه بلند در رفیوژ دسترسی تندرو و نیز استفاده از درختچهها و بوتههای گیاهان با ارتفاع کم در رفیوژ دسترسی خیلی تندرو، الزامی است.
فضاهای سبز غیر شهری، فضاهایی هستند که کارکرد شهری ندارند.هر چند به علت توسعههای شهری در بافتهای شهری قرار گرفته باشند، لیکن از آنجا که کارکرد آنها خاص مراکز شهری نیست، در دسته بندی فضاهای سبز غیر شهری قرار میگیرند. این فضاها یا طبیعی هستند، نظیر جنگلهای طبیعی و یا مصنوعی هستند مانند باغها و جنگلهای مصنوعی.